Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Billy Budd. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Billy Budd. Pokaż wszystkie posty

sobota, 20 lipca 2013

Zakazane

Krótki film „Zakazne” to studencka etiuda Bartosza Paducha sprzed kilku lat. Jak twierdzą źródła internetowe, film został  „stworzony na podstawie własnych doświadczeń autora”. Nakręcony w  areszcie śledczym w Katowicach, film opowiada o swego rodzaju trójkącie, o dopuszczalnych i  zakazanych formach „bycia razem” mężczyzn, o budowaniu męskości poprzez gwałtowne wyparcie możliwości zaistnienia uczucia pomiędzy mężczyznami w więziennym środowisku, które stanowić może alegorię świata w ogóle. Jest to wyparcie podwójne: z jednej strony „wewnętrzne”, zinternalizowane, a z drugiej polegające na upodleniu czy scweleniu (słabszego, wrażliwszego) odmieńca.


Autor zastosował ciekawą symbolikę tatuaży: młody tatuuje starszemu mężczyźnie na piersi serce otoczone może nie tyle koroną cierniową, co drutem kolczastym; z kolei ten ostatni tatuuje młodemu na ramieniu symbol solarny, mogący nasuwać skojarzenia z „solarnym anusem” Bataille’a, oznaką pasywności. Pod koniec filmu, kiedy młody opuszcza celę, widzimy jego niedoszłego kochanka z raną w miejscu po wymazanym tatuażu; w ten sposób heteromęska tożsamość ukazana zostaje jako rana, jako tożsamość oparta na kastracji, zakazie i wymazaniu. (Warto też zauważyć drugi, jakkolwiek niewielki, tatuaż starszego mężczyzny: łzę wydziaraną na policzku, być może oznakę melancholii spowodowanej utratą tego, co musi zostać wyparte, zanim jeszcze zdąży zaistnieć.) Film Paducha stanowi swoiste uzupełnienie Pieśni miłości Jeana Geneta – filmu, w którym zakazane uczucie między mężczyznami stało się pretekstem do ukazania mechanizmów władzy.

Ta historia nasuwa mi, znowu, skojarzenia z Melville’owskim Billy Buddem. Podobna jest przestrzeń, w której osadzeni są bohaterowie: środowisko ograniczone wyłącznie do mężczyzn. Postacie łączy swego rodzaju trójkątna relacja, w której fascynacja i miłość mieszają się ze wstydem, wyparciem i normą społeczną. Kapitan Vere w noweli Melville’a mówi wprost o potrzebie stłamszenia elementu „kobiecości” w męskiej naturze (w ten między innymi sposób uzasadnia powieszenie Budda). Mottem krótkiej etiudy Paducha mogłoby być zdanie z Melville’a, z którego dowiadujemy się, że Claggart mógłby nawet kochać Billy’ego „gdyby nie los i zakaz”.

poniedziałek, 7 stycznia 2013

claggart





John Claggart to tajemnicza i niejednoznaczna postać z noweli Hermana Melville’a pt. Billy Budd (1891) – oficer (master at arms) odpowiedzialny za ład, porządek i dyscyplinę na pokładzie okrętu Bellipotent. Motywowany wypartą, niemożliwą do zrealizowania miłością do pięknego marynarza, Claggart postanawia zniszczyć Billy’ego, oskarżając go bezpodstawnie o udział w rebelianckim spisku. W obliczu oskarżenia Billy wymierza oficerowi śmiertelny cios, co można paradoksalnie uznać za moment seksualnego spełnienia Claggarta, moment śmiercionośnej jouissance: oto ze sfrustrowanego strażnika dyscypliny („mastera”) Claggart staje się, by tak rzec, przepełnionym rozkoszą, masochistycznym pasywem. (Nota bene w filmie Zanim zapadnie noc, opartym na wspomnieniach kubańskiego pisarza Reinaldo Arenasa, w postać surowego naczelnika więzienia, porucznika Victora, wciela się ten sam aktor – Johnny Depp – co w postać abiektalnego transseksualisty Bon Bona.) Po krótkim, pokazowym procesie Billy kończy na stryczku, do końca manifestując swoje oddanie i posłuszeństwo względem kapitana Vere'a, który z żelazną konsekwencją doprowadził do jego śmierci, mimo że sam był przecież głęboko zafascynowany anielską urodą młodzieńca. Być może „each man kills the thing he loves” – jak napisał Oscar Wilde w „Balladzie o więzieniu w Reading”. Nie przypadkiem Lysiane (Jeanne Moreau) wyśpiewuje ten wers wielokrotnie w filmowej adaptacji powieści Querelle Geneta. Te dwie opowieści łączy między innymi figura Pięknego Marynarza oraz motyw zakazanej miłości w połączeniu ze zbrodnią. Warto też wspomnieć, że na motywach noweli Melville’a oparty jest poetycki film Claire Denis Beau Travail, rozgrywający się wśród żołnierzy Legii Cudzoziemskiej. Genet spędził w Legii kilka lat, służąc może nie tyle Francji, ile innym legionistom. Inną ciekawą adaptacją jest opera Benjamina Brittena zatytułowana po prostu Billy Budd.